Kreditlə (hissə-hissə) ev almaq: satıcı ilə 7 qayda və müqavilədə mütləq olmalı bəndlər

Azərbaycanda çoxlu ev və mənzil bank iştirakı olmadan, satıcının özünün verdiyi hissə-hissə ödənişlə satılır. Elanlarda buna "kreditlə satılır" deyilir. deb.az-da belə elanlar ayrıca nişanlanır və kreditlə satılan elanlar səhifəsində toplanır; aylıq məbləği kredit kalkulyatoru ilə hesablaya bilərsiniz.

Bu, bank krediti deyil

Bank ipotekasında əmlak sizin adınıza keçir və bank girov götürür. Satıcı kreditində isə ödəniş bitənə qədər əmlak adətən satıcının adında qalır, siz isə istifadə edirsiniz. Bu fərq bütün riskləri müəyyən edir: satıcı vəfat edərsə, borcu olarsa və ya fikrini dəyişərsə, sizin hüququnuz yalnız müqavilə ilə qorunur.

1. Yalnız notarial müqavilə

Şifahi razılaşma və adi kağız qəbz kifayət deyil. Notariusda alqı-satqı müqaviləsi (hissə-hissə ödəniş şərti ilə) və ya ilkin müqavilə tərtib edin. Müqavilədə əmlakın çıxarışdakı məlumatları dəqiq yazılmalıdır.

2. Qiymət, ilkin ödəniş, qrafik

Ümumi qiymət, ilkin ödəniş, aylıq məbləğ, ödəniş günü və son ödəniş tarixi rəqəmlə və sözlə yazılsın. Satıcı qiymətə "artım" qoyursa (faizsiz deyilsə), ümumi ödəniləcək məbləğ ayrıca göstərilsin. Kalkulyatorda "satıcının artımı" sahəsi məhz bunun üçündür.

3. Mülkiyyətin keçmə anı

Ən vacib bənd: mülkiyyət nə vaxt sizin adınıza keçir — son ödənişdən sonra, yoxsa müəyyən faiz ödənəndə? Bəzi satıcılar 50% ödənişdən sonra çıxarışı alıcının adına keçirib qalan borcu notarial borc müqaviləsi ilə rəsmiləşdirir. Bu, alıcı üçün daha təhlükəsizdir.

4. Gecikmə və ləğv şərtləri

Bir-iki ay gecikmə olarsa nə baş verir? Müqavilə ləğv olunanda ödənilmiş məbləğ necə qaytarılır? Bu bəndlər yazılmasa, mübahisə məhkəməyə gedir və çox vaxt alıcı zərər çəkir.

5. Əmlakın yüklülüyü

Satıcının ev üzərində ipotekası, borcu və ya məhkəmə həbsi olmadığını çıxarışdan və reyestr arayışından yoxlayın. Yüklülüklü əmlakı hissə-hissə almaq ikiqat riskdir.

6. Ödənişləri sənədləşdirin

Hər aylıq ödənişi bank köçürməsi ilə edin və qəbzləri saxlayın. Nağd verirsinizsə, hər dəfə imzalı qəbz alın. Son ödənişdən sonra notariusda mülkiyyətin keçirilməsini rəsmiləşdirin.

7. Qiyməti bazarla müqayisə edin

Hissə-hissə satışda qiymət çox vaxt bazardan yuxarı olur. Eyni rayonda oxşar evlərin qiymətini kateqoriya səhifələrində və Bakıda kvadrat metr qiymətləri məqaləsində müqayisə edin; 1 m² qiyməti hər elanda göstərilir.

Müqavilədə mütləq olmalı bəndlər

• Tərəflərin tam məlumatları və əmlakın çıxarış rekvizitləri
• Ümumi qiymət, ilkin ödəniş, aylıq məbləğ, ödəniş qrafiki
• Mülkiyyət hüququnun keçmə anı və qeydiyyat qaydası
• Gecikmə halında cərimə və müqavilənin ləğvi şərtləri
• Ödənilmiş məbləğin qaytarılma qaydası
• Əmlakın kimin istifadəsində olduğu və kommunal xərclər
• Satıcının əmlakı üçüncü şəxsə satmamaq öhdəliyi

Nəticə

Satıcı krediti düzgün rəsmiləşdiriləndə bank olmadan ev almağın real yoludur. Amma bütün şərtlər notarial müqavilədə yazılmalıdır. Kreditlə satılan real elanlara buradan, bank variantı üçün isə ipoteka ilə ev almaq məqaləsinə baxın.